Yazar Faysal Mahmutoğlu Suriye’de gelişen olaylar ve Kürtleri konuştu. Suriye ve Kürtleri 4 bölümde konu olarak işledi.
1-Suriye’de Kürtler
2-SDG’nin beklentilerin altında kalması
3-Türkiye’de sürecin geleceği
1-SURİYE’DE KÜRTLER
Suriye Fransa manda yönetimi altına geçince tüm aidiyetlere özerklik verildi.
Kürtlere ve Aramice konuşan Hristiyanlara özerklik verilmedi.
Kürtler Halep devleti bünyesine alındı.
Bunun üzerine Kürtler özerklik talebinde bulundular.
Kürt siyasi faaliyetlerin merkezi Kürt dağı civarıydı.
Ancak Fransızlar Kürt aydınlarıyla özel olarak ilgi gösteriyorlardı.
Kürt milliyetçiliğinin merkezi Şam ve Beyrut’tu.
Ekim 1927 yılında Kürt entelektüeller Lübnan’ın dağ köyü Bamdun’da Hoybun (bağımsızlık) örgütünü kurdular.
İlk başkanlığına Botan Emirliğinden gelen Celadet Ali Bedirhan’ı seçtiler.
Ağrı isyanı Hoybun’un eseridir. İhsan Nuri Paşa’yi komutan olarak görevlendirir.
1946’da Suriye bağımsızlığını kazandıktan sonra Kürtler Suriye devletine uyum sağladılar.
11 Nisan 1949’da İsrail’le savaştan dönen Kürt Subay Hüsnü Zaim darbe yaparak yönetimi ele geçirdi.
Suriye Sosyalist Nasyonalist Parti mensubu Sami el Hinnavi Zaimi devirerek idam etti
Aralık’ta başka bir Kürt subay yönetimi ele geçirdi. Edip Çiçekli.
Komünist Parti liderliğini de 1995’te ölümüne kadar Halil Bektaş isimli bir Kürt yönetiyordu.
İlk Kürt partisi Kamışlı’da 1952 yılında kuruldu.
Suriye Kürdistan Demokrat Partisi 14 Haziran 1957 yılında Osman Sabri’nin genel sekreterliğinde kuruldu.
1958’de Nurettin Zaza ilk genel Başkan oldu.
Kasım 1962 yılında sözüm ona Türkiye’den gelen kaçak göçmenleri tespit amaçlı olarak 120 bin Kürt vatandaşlıktan çıkartıldı.
Bunların 1945’te önce Suriye’de yaşamları kanıtlamaları gerekiyordu. Kimsenin doğum belgesinin bulunmadığı bir bölgede bu imkansızdı.
Asıl neden Barzani’nin Irak’taki eylemleriydi. Kürtlere gözdağı veriliyordu.
Bir kısmına ecanip (yabancılar) bir kısmına da aşağı statüde maktumin (kayıtsız)denildi.
2011 yılında bu sayı 300 bin civarındaydı.
Kürtlerin bölgelerine Araplar yerleştirildi.
Haseke iline 25 bin Arap yerleştirildi.
Baas yönetiminde Mahmut Eyyup isimli bir Kürt 1972-1976 arası Başbakanlık yaptı.
Özellikle dini makamlara Kürtler atandı.
Ahmet Kuftaru (1921-2004) Suriye Baş müftüsü oldu.49 yıl sürdü.
Ramazan el Buti Emevi camii imamıydı.
2- SDG’NİN BEKLENTİLERİN ALTINDA KALMASI
2026 başı itibarıyla yaşadığı hızlı çözülme, aslında son bir yıldır Suriye sahasında yürütülen diplomatik ve askeri dinamiklerin bir patlama noktası olarak değerlendirilebilir.
ÇÖKÜŞÜN ANA NEDENLERİ
1- SDG’ni yaşadığı meşruiyet kaybı.
IŞİD kartının sona ermesi
Esasen SDG ABD tarafından IŞİD’le mücadele amaçlı olarak kurulmuştu.
ABD; artık IŞİD’le mücadele partneri olarak Şara yönetimini seçmişti.
2- Arap aşiretlerin taraf değiştirmesi
SDG’nin kontrol ettiği toprakların büyük bir kısmı (Rakka, Deyrızor) Arap çoğunluklu bir bölgeydi.
3- Diplomatik hatalar veya diplomasi zafiyeti.
“özerklik “ısrarı.
10 Mart ‘025’te imzalanan mutabakatta “SDG”nin Suriye Ordusuna entegre olmasını öngörüyordu.
SDG’nin Kandilden gelen talimatlar sonucunda maksimalist taleplerde ısrar etmesi (özerklik ve ayrı askeri yapı) süreci çözümsüz kıldı.
Aynı şekilde Türkiye’nin Şara üzerindeki baskısı da entegrasyon sürecini olumsuz etkiledi.
4- Halep’te stratejik noktaların kaybedilmesi.
Şeyh Maksut ve Eşrefiye mahallelerinde yaşanan çatışmalar bir dönüm noktasıydı.
Çöküşün başlangıcıydı.
ABD nezaretinde 5 Ocak’ta Paris’te yapılan görüşmede İsrail Golan-Kuneytra hattındaki toprakları aldı.
Dolaylı olarak Türkiye’nin de katıldığı toplantıda Kürtlerin Halep-Rakka- Deyrızor bölgesinde çıkarılması yönünde karar alındı.
ABD Şam hükümeti eşgüdümü sağlandı.