Hayatta bazı tuzaklar vardır ki, insanı zorla içine çekmez. Bağırmaz, tehdit etmez, korkutmaz. Aksine; süslenir, parlatılır, cazip hale getirilir. İşte tam da bu noktada karşımıza “sinek kâğıdı” metaforu çıkar.
Sinek kâğıdı, tatlı bir kokuyla sineği kendine çeker. Sinek özgürce konduğunu zanneder. Oysa konduğu an esareti başlar. Çırpındıkça daha çok yapışır. Kurtulmaya çalıştıkça tükenir. Ve çoğu zaman sonu ölümdür.
Bu basit görüntü, aslında modern dünyanın en derin hakikatlerinden birini bize anlatır.
Bazı insanlar, fikirler, alışkanlıklar, ortamlar ve sistemler; ilk bakışta masum, çekici ve umut verici görünür. Albenilidir. Batıl, hak kasesi içinde sunulur. Sureti haktan görünür. İnsan, karşısındakini hakikat zanneder; oysa içine düştüğü şey tam bir tuzaktır.
Bugün insanlık, zorbalıkla değil; cazibeyle yönetilmektedir. Buna "celladına aşık olma" da denir. Modern çağın en büyük silahı, insanın nefsidir.
“Hevâsını ilah edinen kimseyi gördün mü?”
(Furkan Sûresi, 25/43)
Nefis, sürekli “daha fazla”, “daha rahat”, “daha keyif” ister. İşte sömürü sistemleri, bu zaafı çok iyi bilir. Toplumları ve bireyleri bu zaaflar üzerinden dizayn ederler. Bu yüzden:
Nefsî arzular sinek kâğıdıdır.
Haram kazanç sinek kâğıdıdır.
Şöhret tutkusu sinek kâğıdıdır.
Sosyal medyanın bağımlılığı sinek kâğıdıdır.
Bozuk ideolojiler sinek kâğıdıdır.
Masa, kasa ve nisa sinek kâğıdıdır.
Hepsi insanı özgürlük, başarı, kariyer ve fırsat adı altında kendine çağırır. Fakat sonunda insanı iradesiz, bağımlı ve kimliksiz bir hale getirir.
Önce çağırır, sonra bağlar, en sonunda tüketir ve kendine köle eder.
İnsana saplanan bir bıçak düşünün: Vücuda 5 santim saplanır, sonra 3 santim geri çekilir. İnsan da kalan 2 santimlik yarayı “lütuf” zanneder. Oysa hâlâ yaralıdır. Hâlâ kan kaybetmektedir.
Bugün insanlık tam da böyle bir psikolojiyle yaşamaktadır. Birey bilinçli olarak bu tuzağa çekilmektedir.
Sinek kâğıdı sadece bireyler için kurulmaz. Toplumlar için de kurulur.
Modern dünyada toplumlar, bilinçli bir şekilde dizayn edilmektedir. Ne düşünecekleri, neyi sevecekleri, neye öfkelenecekleri, neye gülecekleri planlanmaktadır.
Bu dizaynın temel araçları şunlardır:
Tüketim çılgınlığı
Magazin kültürü
Popüler kültür
Ahlaksız eğlence sektörü
Dijital bağımlılık
Özellikle gençler, bu tuzakların merkezindedir. Çünkü gençlik; enerji, arayış ve idealizm demektir. Sistem, bu enerjiyi hakikate yöneltmek istemez. Onu oyalamak ister. Meşgul etmek ister. Uyuşturmak ister.
Bir genç sürekli ekran başındaysa, düşünemez. Bir genç sürekli eğlencedeyse, sorgulayamaz.
Bir genç sürekli futbolla yatıp kalkıyorsa akledemez.
Bir genç sürekli tüketiyorsa, üretemez.
Bir genç sürekli haz peşindeyse, bir davayı taşıyamaz.
Böylece itiraz etmeyen, sorgulamayan, razı olan bir nesil inşa edilir.
Bu şeytanın değişmeyen yöntemidir.
Kur’an, bu gerçeği asırlar önce haber vermiştir:
“Şeytan onlara yaptıklarını süslü gösterdi.”
(En‘âm 43, Ankebût 38)
Şeytanın yöntemi hiç değişmez:
Önce süsler.
Sonra yapıştırır.
Sonra tüketir.
Hiç kimse günaha, ihanete, yozlaşmaya “bu kötüdür” diye başlamaz. Şeytan hep sağdan yanaşır.
“Sonra onlara önlerinden, arkalarından, sağlarından ve sollarından yaklaşacağım…”
(A‘râf Sûresi, 7/17)
Hepsi “küçük bir şey”, “herkes yapıyor”, “zararsız” gibi gerekçelerle başlar. Sinek de yapışkan olduğunu bilerek konmaz. Tatlı kokuya aldanır.
Bugün en büyük mücadele, silahla değil; bilinçle verilmektedir. Kimliğini koruyan, değerlerini bilen, neyin tuzak olduğunu fark eden insan; sinek kâğıdına konmaz.
Müslüman, her parlayanı altın sanmaz. Her sunulanı nimet bilmez. Her çağrıyı davet diye gitmez.
Çünkü bilir ki:
Her parlayan şey fırsat değildir; bazısı sinek kâğıdıdır. Nefsin sunduğu her haz, masum bir davet değildir.
Şeytan önce süsler, sonra yapıştırır.
Bu yüzden bugün en büyük sorumluluğumuz; çocuklarımıza ve gençlerimize “nasıl yaşayacaklarını” değil, “nasıl aldanmayacaklarını” öğretmektir.
Aksi halde; köle olduğu halde, köle olduğunun farkında olmayan, özgür olduğunu sanan ama görünmez bağlarla bağlı, mutlu olduğunu sanan ama ruhu tükenmiş, yaşayan ama diri olmayan bir toplumla karşı karşıya kalmaya devam ederiz.
Selam ve dua ile...
Engin GÜLTEKİN
Eğitimci-Yazar-Sosyolog