Bir Kıssa, Bir Toplum ve Çöküş
Yıllarca sahibine hizmet eden yaşlı bir deve, gücünün tükendiğini anlayınca sahibiyle helalleşmek ister. Sahibi şaşkındır; kendince devenin bir hakkı yoktur. Ancak deve tek tek sayar: ağır yükler, eksik yem, zorlanan yollar, elinden alınan yavru… Hepsini helal ettiğini söyler.
Sonra durur ve şöyle der:
“Ama öyle bir hakkım var ki… Onu sana asla helal etmiyorum.”
Sahibi sorar: — Nedir o?
Deve cevap verir:
“Yolu ben bildiğim hâlde,
Yükü ben taşıdığım hâlde,
Tecrübem, gücüm ve sorumluluğum ortadayken
Yularımı bir eşeğin eline verdin.
Beni ehliyetsiz olana mahkûm ettin.”
Bu kıssa bir hayvan hikâyesi değildir.
Bu kıssa, toplumların nasıl çökertildiğinin kısa ve çarpıcı sosyolojik bir özetidir.
İslâm’a göre en büyük zulüm, ehil olanı kenara itip; emaneti ehil olmayana vermektir. Çünkü bu durumda yükü taşıyan geride kalır, yolu bilmeyen öne geçer. Sonuç kaçınılmazdır: Herkes kaybolur.
Kur’ân bu konuda nettir:
“Şüphesiz Allah size emanetleri ehline vermenizi emreder.”
(Nisâ, 4/58)
Hz. Peygamber (s.a.v) ise bu tercihin sonucunu haber verir:
“Yönetim ehil olmayana verildiğinde, kıyameti bekleyin.”
(Buhârî)
Bugün ne yazık ki birçok alanda manzara budur:
Kurumlarda yükselmenin ölçütü başarı değil, sadakat,
Eğitimde yöneticiliğin ölçütü pedagojik birikim değil, sendikal yakınlık,
Şehirlerin kaderi vizyon sahibi ellere değil, siyasi aidiyetlere teslim edilmektedir.
Yükü taşıyanlar dışarıda,
Yolu bilmeyenler önde…
Bu çarpıklık en net şekilde ücret adaletsizliğinde görünür hâle gelmiştir. Bir yanda asgari ücretle yaşam mücadelesi veren milyonlar, diğer yanda bu ücretin katbekat fazlasını alan yetkililer…
Bu fark sadece ekonomik değildir; ahlâkî ve vicdanî bir yarılmadır.
Bu tablo şunu haykırır:
“Emek kutsal ama değersiz,
Yetki kutsal değil ama ayrıcalıklı.”
Eğer bu kıssadan ders çıkarılmazsa;
Kurumlar çöker,
Toplum çözülür,
Adalet sadece bir slogan olarak kalır.
Bir topluma yapılabilecek en büyük zulüm şudur:
Liyakat sahibini kenara itmek ve yuları ehil olmayanın eline vermek.
Çünkü: Deve yorulur ama yürür,
Eşek yolu bilmez ama öne geçerse…
Herkes kaybolur.
Bu bir ahlâk meselesidir.
Bu bir medeniyet meselesidir.
Ya yuları ehline vereceğiz,
Ya da çöken düzenin altında kalacağız.
Selam ve dua ile…
Engin GÜLTEKİN
Eğitimci-Yazar-Sosyolog
