PANORAMATR tarafından 27 Haziran - 5 Temmuz 2025 tarihleri arasında, Türkiye genelinde 1674 kişiyle yüz yüze yapılan kamuoyu araştırması, PKK’nın silah bırakma kararına yönelik toplumsal rızanın belirgin biçimde arttığını ortaya koydu. Ankete katılanların yüzde 69’u PKK’nın silah bırakmasını destekliyor. Bu oran, 2025’in Ocak ayında yüzde 50 civarındaydı. Öcalan’ın 27 Şubat’ta yaptığı silah bırakma çağrısı ve PKK’nın 12 Mayıs’ta aldığı fesih kararı, Temmuz ayında bu desteğin önemli ölçüde yükselmesinde etkili oldu. Araştırma, sürecin sadece PKK’nın silahsızlanması olarak değil, aynı zamanda demokratikleşme, vatandaşlık ve kimlik alanlarında geniş kapsamlı dönüşümü hedeflediğine işaret ediyor.
SİYASİ PARTİLER ARASINDA FARKLILAŞAN DESTEK ORANLARI
Silahsızlanma süreci siyasi yelpazede farklı tepkilerle karşılanıyor. AK Parti seçmeninin yüzde 86’sı, MHP’nin yüzde 80’i ve Demokratik Parti (DEM Parti) seçmeninin yüzde 89’u süreci desteklerken, CHP’de destek yüzde 57’ye düşüyor, İYİ Parti’de ise sadece yüzde 28 seviyesinde kalıyor. Bu durum, sürece ilişkin destek ve güvensizliğin siyasi kimliklerle yakından bağlantılı olduğunu ortaya koyuyor.
KÜRT SORUNUNUN VAR OLUP OLMADIĞI KONUSUNDA AYRIŞMALAR
Katılımcıların sadece yüzde 37’si Türkiye’de bir Kürt sorunu olduğunu kabul ediyor. Ancak DEM Parti seçmeninin yüzde 90’ı bu görüşte ve Kürt/Zaza kökenlilerde bu oran yüzde 64’e kadar yükseliyor. Türk kökenliler arasında ise sorunun varlığı algısı yüzde 30’larda kalıyor. Siyasi tercihlere göre büyük farklılıklar görülüyor; İYİ Parti seçmeninin yalnızca yüzde 2’si sorunu kabul ederken, CHP seçmeninin yaklaşık yarısı kabul ediyor.
KİMLİK TEMELLİ AYRIMCILIK ALGISI VE DENEYİMLERİ
Araştırmaya göre Türkiye’de kimlik temelli ayrımcılık önemli bir sorun olarak öne çıkıyor. Genel nüfusun yüzde 18’i kimliği nedeniyle ayrımcılığa uğradığını belirtirken, Kürt/Zaza kökenlilerde bu oran yüzde 51’e kadar yükseliyor. DEM Parti seçmeninde ayrımcılık algısı yüzde 64 gibi yüksek bir seviyede. Bu durum, ayrımcılığın etnik ve siyasi kimliklere göre ciddi farklılıklar taşıdığını gösteriyor.
PKK’NIN SİLAH BIRAKMASININ TOPLUMSAL ETKİLERİNE YÖNELİK BEKLENTİLER
Katılımcıların yüzde 70’i PKK’nın silah bırakmasının Türkiye için olumlu sonuçlar doğuracağına inanıyor. Kürt/Zaza katılımcılar arasında bu oran yüzde 89’a çıkıyor. Ayrıca toplumun yüzde 60’ı silahsızlanmanın Türkiye’nin demokratikleşmesine katkı sağlayacağını düşünüyor. Ancak Öcalan’ın cezaevi koşullarının iyileştirilmesi (yüzde 19 destek), silah bırakan PKK’lılara af (yüzde 21 destek) ve tutuklu PKK’lilere af (yüzde 21 destek) gibi adımlarda temkinlilik göze çarpıyor. Kayyım uygulamasının sona erdirilmesi yüzde 49, tutuklu Kürt siyasetçilerin serbest bırakılması ise yüzde 39 oranında destek buluyor.
