İsrail’in hava saldırısında İran’ın en etkili güvenlik ve strateji figürlerinden Ali Laricani’yi öldürülmesi, İran devlet yapısında derin bir kırılma ihtimalini de beraberinde getirdi. Uzmanlara göre Laricani, savaşın askeri boyutundan diplomatik zeminine kadar uzanan geniş bir alanda denge kurabilen nadir aktörlerden biriydi. Laricani’nin yokluğu, savaşın gidişatından çok, savaşın nasıl yönetileceğini değiştirebilir.
Son haftalarda İran’da fiili karar verici konuma yükselen Laricani, özellikle dini lider Ayetullah Ali Hameney’in öldürülmesinin ardından rejimin sürekliliğini temsil eden isimlerden biri haline gelmişti. Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi’nin başındaki rolü, onu hem askeri strateji hem de diplomatik temasların merkezine yerleştiriyord
CNN’e konuşan İran uzmanı Hamidreza Azizi’nin ifadesiyle Laricani, “sistemin merkezinde onlarca yıl geçirmiş gerçek bir içeriden aktördü” ve farklı güç odakları arasında köprü kurabilme kapasitesine sahipti. Bu özellik, Laricani’yi yalnızca güçlü değil, aynı zamanda “yerine konulması zor” bir figür haline getiriyordu.
BBC’nin değerlendirmesine göre ise Laricani, ideolojik bağlılık ile pragmatik yönetim anlayışını bir arada tutabilen nadir isimlerden biriydi. Bu da onu hem içeride hem dışarıda etkili kılıyordu.
Ali Laricani
Laricani suikastı savaşın seyrini değiştirir mi?
Uzmanlara göre Laricani suikastı savaşın askeri seyrini kısa vadede doğrudan değiştirmeyebilir ancak savaşın “siyasi yönetimi” çok daha karmaşık hale gelebilir.
Laricani, yalnızca askeri planlamada değil, aynı zamanda İran’ın dış dünyaya verdiği mesajların şekillenmesinde de belirleyici bir rol oynuyordu. ABD ve İsrail’e karşı sert söylemleriyle öne çıkarken, aynı zamanda müzakere kanallarını açık tutabilecek kapasiteye sahipti.
Bu denge kaybının, özellikle olası bir ateşkes ya da diplomatik çözüm ihtimalini zayıflatabileceği değerlendiriliyor. Azizi’ye göre, İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan gibi daha ılımlı isimler, Laricani’nin sahip olduğu ölçekte bir koalisyonu bir araya getirmekte zorlanabilir.
Daha mı askerileşecek?
Laricani’nin ölümünden hemen sonra eski Devrim Muhafızları komutanlarından Muhsin Rızai’nin yeniden kritik bir göreve getirilmesi, İran yönetiminde askeri ağırlığın artabileceğine işaret ediyor.
BBC’ye göre bu durum, karar alma süreçlerini hızlandırabilir ancak merkezi koordinasyonu zayıflatma riski de taşıyor. Özellikle son dönemde birçok üst düzey ismin hedef alınması, yönetim kademelerinde hem güvenlik hem de süreklilik krizine yol açıyor.
İran’ın halihazırda üç büyük krizle aynı anda mücadele ettiği hatırlatılıyor: Savaşın kendisi, iç politik istikrarsızlık ve nükleer müzakere sürecinin askıya alınması.
Laricani bu üç başlığın da merkezindeydi.
