ABD merkezli İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA), son iki haftada ülke genelindeki gösterilerde 490’ı gösterici, 48’i emniyet görevlisi olmak üzere en az 538 kişinin öldüğünü açıkladı.
HRANA, gözaltına alınan insanların sayısının 10 bin 600’ü geçtiğini söyledi.
8 Ocak Perşembe günü Tahran’ın güneyindeki Kahrizak Adli Tıp Merkezi’nde çekilen videolarda aileler ceset torbaları arasında protestolarda öldürülen yakınlarını ararken görülüyor. Videolarda 100’den fazla ceset torbası görülüyor.
ABD’li askeri yetkililer: “Trump, askeri seçeneklerini değerlendiriyor”
CNN’e konuşan iki ABD’li yetkiliye göre, Başkan Donald Trump, İran’daki ölümcül protestoların ardından bir dizi olası askeri seçeneği değerlendiriyor. Trump, İran rejiminin sivillere karşı ölümcül güç kullanması halinde vuracağı yönündeki son tehditlerini hayata geçirip geçirmemeyi düşünüyor.
Yetkililer, Trump’ın son günlerde müdahaleye yönelik farklı planlar hakkında bilgilendirildiğini söyledi. Ülkedeki şiddet olayları onlarca kişinin ölmesine ve tutuklanmasına yol açtı.
ABD’li yetkililere göre başkana sunulan seçeneklerin bir kısmı, protestoları bastırmak için kullanılan Tahran’ın güvenlik servislerinin hedef alınmasına odaklanıyor.
Ancak yönetim içinde askeri saldırıların ters tepebileceği ve protestoları zayıflatabileceği yönünde kaygılar var. Yetkililere göre bu saldırılar, istenmeyen şekilde İran halkını hükümeti desteklemek etrafında birleştirebilir ya da İran’ın kendi askeri misillemesine yol açabilir.
Yetkililer, Trump’ın, ülkedeki protestoculara yardım etme sözünü yerine getirmek için askeri saldırıların altında kalan ama doğrudan savaşa girmeyen başka seçenekleri de değerlendirdiğini söyledi.
Bu seçenekler arasında İran ordusunu ya da rejime ait hedefleri vuracak siber operasyonlar da var. Bir yetkiliye göre bu adım, protestoları bastırma çabalarını aksatabilir.
Seçenekler ayrıca rejim yetkililerine ya da enerji ve bankacılık gibi İran ekonomisinin bazı sektörlerine yönelik yeni yaptırımları da içeriyor.
Yönetim, protestocuların bilgi karartmasını aşmasına yardımcı olmak için İran’daki internet bağlantısını güçlendirecek Starlink gibi teknolojilerin sağlanmasını da değerlendirdi. O dönem Başkan olan Joe Biden da 2022’deki son sokak protestoları sırasında benzer bağlantı desteği sunmuştu.
Yetkililere göre farklı kurumlar başkan için seçenekler hazırlama sürecine dahil oldu. Daha resmi brifinglerin önümüzdeki hafta yapılması bekleniyor. Salı günü Trump’ın, nasıl ilerleyeceklerini görüşmek üzere üst düzey ulusal güvenlik yetkililerini toplaması bekleniyor.
İran’da sertlik yanlısı Meclis Başkanı, Washington’un askeri müdahalede bulunması halinde Tahran’ın ABD’nin askeri ve ticari üslerini misilleme hedefi olarak göreceği uyarısında bulundu.
Muhammed Bakır Kalibaf, “ABD İran’a ya da işgal altındaki topraklara yönelik askeri bir adım atarsa, ABD’nin askeri ve deniz taşımacılığı merkezleri meşru hedefler olarak görülecektir” dedi.
“Biz sadece bir eylem yapıldıktan sonra tepki vermekle yetinmeyiz,” diye ekledi.
Yetkililere göre başkan henüz müdahale konusunda nihai bir karar vermedi, ancak İran’daki can kaybı arttıkça ciddi biçimde harekete geçmeyi düşünüyor. CNN’e konuşan üst düzey bir Beyaz Saray yetkilisine göre, başkanın değerlendirdiği seçenekler İran’a kara birlikleri göndermeyi içermiyor.
