Ortadoğu'daki savaşta İran'ın askeri kapasitesi erirken, Batı medyasında günlerdir dolaşan "Çin, İran'a istihbarat ve silah sağlıyor" iddialarının gerçeği yansıtmadığı, Pekin'in aslında Tahran rejimine karşı son derece pragmatik ve soğuk bir "bekle-gör" politikası izlediği ortaya çıktı.
Çin üzerine yaptığı akademik çalışmalar ve analizlerle tanınan Dr. Nurettin Akçay, sosyal medya üzerinden paylaştığı son makalesinde, Pekin'deki kaynaklarından aldığı çok kritik "İran" dosyası bilgilerini kamuoyuyla paylaştı.
ÇİN NEDEN SESSİZ? İŞTE MASADAKİ 3 SEBEP
Dr. Akçay'ın aktardığı bilgilere göre, Çin'in şu anki ABD-İran gerilimine doğrudan müdahale etmemesinin altında üç temel stratejik neden yatıyor:
Diplomatik Takvim ve Trump Faktörü: Çin'de şu an en önemli iç siyasi etkinlik olan "İki Oturum" (Lianghui) devam ediyor ve Pekin, önümüzdeki süreçte ABD Başkanı Donald Trump ile yapılması muhtemel zirveyi riske atmak istemiyor.
Körfez (GCC) Ülkeleriyle İlişkiler: Çin, enerji ithalatında ve ekonomik yatırımlarda hayati öneme sahip olan Suudi Arabistan ve diğer Körfez ülkelerini, İran uğruna karşısına almaktan kesinlikle kaçınıyor.
Fırsat Kollama: Pekin, aceleci davranmak yerine koşulların olgunlaşmasını ve diplomatik olarak en kârlı zamanlamayı bekliyor.
"İRAN BİZİ SATIP BATI'YA YANAŞIYOR, YIKILMASI UMRUMUZDA DEĞİL"
Analizin en çarpıcı bölümlerinden biri ise Çinli elitlerin ve halkın mevcut İran rejimine (Mollalar) bakış açısı oldu.
Batı'nın "Karanlık Eksen" olarak tanımladığı ittifakın aksine, Çinli kaynaklar İran rejimine karşı oldukça olumsuz bir algıya sahip. Geçmişteki kibirli tavırları ve iş dünyasındaki güvenilmezliği nedeniyle İran'ı eleştiren Çinli yetkililer durumu şu sözlerle özetliyor: "İranlılar genelde bize yaklaşıp sonra Batılılara dönüp bizi satıyorlar."
Daha da önemlisi, Çin için mevcut teokratik rejimin ayakta kalıp kalmamasının "çok kritik olmadığı" belirtiliyor. Pek çok Çinli elitin, tıpkı Türkiye veya Orta Asya ülkeleri gibi gelecekte "daha seküler ve dışa açık" bir İran görmeyi arzuladığı ifade ediliyor.
PEKİN'İN KRİTİK TESTİ: "2 HAFTA DAHA DAYANABİLİRLERSE..."
Peki Çin, İran'ın çöküşüne tamamen seyirci mi kalacak? Dr. Akçay'ın kaynağı bu soruya, savaşın gidişatını belirleyecek şu tarihi yanıtı veriyor: “Şu an İran'ın bu savaşın üstesinden gelip gelmeyeceğini anlamaya çalışıyoruz. Eğer İran 2 hafta daha direnç gösterebilirse bazı şeyleri yeniden değerlendireceğiz.”
YARDIMIN BOYUTU: SİLAH YOK, "RUSYA MODELİ" VAR
Eğer İran bu iki haftalık testten sağ çıkmayı başarırsa, Çin'in yapacağı yardımın boyutu da şimdiden çizilmiş durumda. Pekin, Tahran'a kesinlikle doğrudan askeri (silah/füze) yardımında bulunmayacak.
Bunun yerine, Ukrayna savaşında Rusya'ya uygulanan destek modelinin "yüzde 70'lik" bir versiyonu devreye sokulacak. İran'ın direncini artıracak "çift kullanımlı mallar" (hem sivil hem askeri amaçlı) ve savunma sanayii bileşenleri sağlanacak. Ancak bu yapılırken, Körfez ülkeleriyle olan denge hassasiyetle korunacak.
ÖNCELİK REJİM DEĞİL, HÜRMÜZ BOĞAZI VE ENERJİ
Dr. Akçay'ın analizi, Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi'nin açıklamalarındaki denge politikasını da deşifre ediyor. Çin'in asıl korkusu İran liderliğinin devrilmesi değil, küresel ticareti felç eden ve Çin'in enerji damarı olan Hürmüz Boğazı'ndaki akışın kesilmesi.
Sonuç olarak Pekin, önümüzdeki iki hafta boyunca diplomatik itidal çağrıları yapmaya, ekonomik pragmatizmini korumaya ve ABD-İsrail koalisyonuyla doğrudan sıcak çatışmaya girmemeye kararlı görünüyor. Tahran için "Kırmızı Ejder"in kurtarıcı kanatları, ancak kendi başlarına hayatta kalabildiklerini ispatlarlarsa açılacak.
