YAZARLAR

Uyarı! Yapmış olduğunuz yorumlar incelendikten sonra onaylanacaktır onaylandıktan sonra gözükecektir


Nurettin Durman şiirinde yakın tarih

Dünya Bizim'den Erhan Çamurcu, şair ve yazar Nurettin Durman'ın, ikisi Çıra Edebiyat'tan ve diğeri de Şule Yayınarı arasıdan çıkan, şairin üç şiir eseriden hareketke, onun şiirlerinde yakın tarih vurgusunun öne çıktığı üzerine görüşlerini serdediyor.

Her şair içinde bulunduğu inanç ve kültür dairesi içinden dünyayı okur. Şairlerin söz dağarcıkları ve imgeleri onların üsluplarını ele verdiği gibi ait oldukları inanç dairesini, geleneği ve ruh yapısını da ele verir. Nurettin Durmanyakın tarihimize bir yazar-şair kimliğinin yanı sıra fikir adamı olarak da tanıklık etmiştir. Şiirlerinde sıklıkla kullandığı; bahar, yağmur, sabah, çocuk, güneş, gibi sözcükler bir umudun ifadesi olarak öne çıkarken hadis ve ayetlere yapılan telmihlerle İslam dinine ait ifadelerin sıklığı şairin İslami duyarlılığını göstermesi açısından önemli. Ayrıca pek çok şiirde Yunus Emre’den izler görmek mümkün.

Bu yazıda şairin “kim bilir belki” ve “özgürlük için bir şarkı” kitaplarında yer alan şiirleri üzerinden bir yakın tarih okuması yapmaya çalışacağız.

Şiirlerde; hayatı basit ve içe dönük yaşamak istemesine rağmen dünyada yaşanan zulme kayıtsız kalamayan içli bir ruh öne çıkıyor. Şairi; Allah’ın kendisine nasip ettiği ömre razı, insana karşı kırgın, ölüme hazır, İslam coğrafyasına karşı hüzünlü bir bakışa sahip, hamleden çok içe dönük bir isyanın sözcüsü olarak tanımlamak mümkün.          

Kim Bilir Belki” adlı şiir kitabının ilk şiiri bir naz makamında söylenmiş izlenimi veriyor. Biliyoruz ki insan sevdiğine naz eder.

“Tanrım, senin arzın ne kadar geniş

Ne kadar kötülük var içinde” dizeleri sevgiliye söylenince mazur görülebiliyor.    

Şiirlerde tabiata dair pek çok ayrıntı yer alıyor. Tabiata ait her unsuru Allah’ın ayetleri olarak görüyor şair ve tabiata rahmet gözüyle bakabiliyor.

“Toprağın aklı fikri yeni bir mevsim olmak” dizesinde hayatın sürekliliği vurgulanırken, “Yapraklar birer birer düşerken yere doğru” dizesiyle dünyanın faniliği vurgulanıyor. Bu iki dizeyi birlikte okuduğumuzda vahdeti vücut felsefesini görebiliyoruz.

“Her şey bir noktaya doğru

Akıp gidiyor hiç durmadan harika” dizeleri de aynı felsefeyi ifade ediyor.

Tabiata rahmet penceresinden bakıyor şair:

“Ne çok yakıştı Allah’ım

Yapraksız incir dallarına

Kar tanecikleri”        

Bir inanç adamı olarak Allah’a kulluğu ömrünün gayesi olarak ortaya koyuyor:

“Bir nefes olsa ah bir takat bulsam

Çıplak bir halde ayakta

Allahuekber”  dizelerinde ölüm döşeğinde dahi namazı düşünen ve ömrünün sonunda dünyalık bütün

giysilerden arınmayı arzulayan bir ruh görülüyor.           

Şair Yunus Emre’den hem fikir hem dil olarak etkilenmiş:

“Kendini bil öyleyse kendine bak

Bir ayna bul kendine aynayı içine tut” dizelerinde ortaya konan anlayışla Yunus’un

“İlim ilim bilmektir

İlim kendin bilmektir” dizelerini ve “Bir ben vardır bende benden içeri” dizesinde ortaya koyduğu anlayış arasında hem inanç hem dil itibariyle bir özdeşlik bulunuyor.

Şairin kalemini bir inanç adamı olarak kullandığının bir göstergesi de İslami bir söz dizimi kullanmış olmasıdır:

“Sığın kalbinin sahibine

O zaman korku nedir bilmez

Unutursun kendini

Kendi içinde bile” dizeleri, “Kalpler ancak Allah’ı anmakla mutmain olur” mealindeki ayetin huzuruyla söylenmiş adeta.

“Bir rüya imiş zaten önemi yok

Nasıl olsa uyanınca çıkar ortaya

Varı yoğu incesi bakası hayatın” dizelerinde de dünyayı bir gölgelik olarak gören anlayışın yansımasını görüyoruz.            

Şair sık sık kendisiyle konuşuyor. Anlaşılamamış olmanın bir tezahürü olarak en son yine kendine söylüyor söyleyeceğini:

“Kendini bağışla kendini bırak

Kendini kurtar kendinden” dizelerinde bir nefis terbiyesi vurgulanırken,“Ben ki uyandığımda bileceğim

Hakikatin ne olduğunu” dizelerinde ise hesap gününe hatırlatma yapılıyor.

“Sen ey incelikler yoksunu

Yol bilmez yordam bilmez

Benim acemi başım ey

Beğendin mi geceleyin

Huzurda huzursuzluğunu” dizelerinde de kendi nefsine dair bir eleştiri yapıyor.

Şairin insanlara karşı bir kırgınlığı da var:

“Biz şuurdan şiire şöyle bir kapı şöyle ses

Der iken el âlem bırakmıyor ki heves” dizelerinde şair insana dair kırgınlığını dile getiriyor.       

Şairde öne çıkan bir başka tema ise umut. Pek çok şiirde yeni bir başlangıcın muştusu görülüyor.

“Beklenir oldu

Bir yerlerde ilk adım” dizeleriyle ve

“Haydi müjdeler olsun

Gün yüzlü umudun sınırı aştı

Bağı çözüldü durgunluğun

Uyuşukluk yasaklandı

Bir güneş doğdu ki sorma

Karanlıklar dağıldı” dizelerinde o başlangıca olan inancını dile getiriyor.

“Özgürlük İçin Bir Şarkı” kitabının son şiiri de ümitvar dizelerle bitiyor:

“Ümitsizlik yok güzelim ümitsizlik yok

Aşk düşünce gönlüne insanın

Ümitsizlik yok

Mekke’ye Medine’ye

Asya’ya Afrika’ya selam olsun”

Şair kent yaşamına ve doğanın tahribine karşı da bir eleştiri geliştiriyor:

“Rahatı kaçtı zaten ovaların dağların kırlangıçların

İstilacıların keyfine diyecek yok şen şakrak ortalık” dizelerinde doğanın tahribi eleştirilirken,

“Ecdad diyoruz yolumuz düştükçe geçtiğimiz

Taş döşeli sokakların tarihi macerasından” dizelerinde ise özellikle büyük şehirlerimizde her gün

önünden kayıtsızca geçtiğimiz tarihi eserlere bir vurgu yapılıyor.

Nurettin Durman, yakın tarihe tanık olmuş ve özellikle bütün dünyanın görmezden geldiği mazlum İslam

coğrafyasında yaşanan acılara karşı haklı bir isyanı seslendiriyor. Afganistan’daki cihat, İsrail’in Filistin

işgali, başörtülü genç kızların eğitim haklarını gasp edilmesi, faili meçhul cinayetler, 15 Temmuz, Çeçen mücahitler, Soma faciası, Işid terörü, Afrika’daki sömürgecilik faaliyetleri, Bosna Katliamı, İsrail’ kullandığı fosfor bombası ve sermaye sahibi Müslümanlar şairin yakın tarihe dair değindiği konular arasında. Şair duyarlılığıyla bu olaylar nasıl dile gelmiş bakalım:

“Bingazi’de ne var bayım aldınız mı alacağınızı acilen

Kabil’de kim oturuyor kim bakıyor dağlara korkuyla

Deir Yasin katliamı silinmiyor hafızalardan iyi mi

Ya içimizdeki kavga ya bağrımızdaki yara ya eyvah

Bu zalim hevesler bu zebun kederler yok mu” dizelerinde hem bir isyan hem de bir öz eleştiri var.

“Geceydi İsrail Gazze’ye kaç yüz bomba atmış

Uçaklar kaç yüz sorti yapmıştı gündüz vakti

Ölümleri cinayetleri yakıp yıkmayı seviyormuş

Gazzenin roketleri şöyle böyle birkaç çentik

Birkaç ölü İsrailli kızılca kıyamet bir bahane

Gazze’nin ölü çocukları Gazze’nin çarşı pazarı

Yani şartlar eşit olsa anlaşılan şartlar her neyse”

Kendinden başkasına tuhaf bakıyor insan” dizelerinde İsrail’in orantısız güç kullanması eleştirilirken bu duruma kayıtsız kalan dünya kamuoyu da bu eleştiriden nasibini alıyor.

“Boşnak kızı Boşnak kızı

Yüreğin mi yoksa yanakların mı kırmızı

Feryadın dağları taşları tuttu mu” dizelerinde Bosna’da yaşanan katliam ve özellikle kadınların uğradıkları işkenceler dile getiriliyor.

“Uyan artık uyan millet

Nedir bu çekilen zillet

Ah bu gaflet ah bu gaflet

Çeçenistan Çeçenistan” dizelerinde de Çeçenistan’da gerçekleşen cihada karşı İslam milletinin kayıtsızlığını eleştiriyor şair.

“Ey cılız çocuk

Uyandırılmamış Afrika

Çabuk büyü e mi?

Çabuk uyan

Hazırlan artık

Ekmeğini ve emeğini

Al geri” dizelerinde sömürülen Afrika halklarına bir çocuk ekseninde seslenerek geleceğe dair bir umudu da dile getiriyor.

“Hindikuş’ta uçan kuşlar

Boing çelik bir kuş mudur?” dizelerinde masum bir soru eşliğinde Afganistan semalarında uçan savaş uçaklarına bir eleştiri diler getiriyor.

“Senin adın

Zeynep mi?

Hülya mı?

Yıldız mı?

Okulun önünde

Ağlayan kız mı?” dizelerinde başörtüsü nedeniyle eğitim hakkı gasp edilen kız öğrencilerin dramına eşlik ediyor şair.

“Yeni bir fidan için elbet vaktim olacak

Şeyh Yasin’i vurdular bir sabah namazında

Serinliğin alnında, sabahın tadında; beş kırkta” dizelerinde de bir haber muhabiri gibi ayrıntılarıyla birlikte veriyor olayı.

Ahmet Haşim’in “Melali anlamayan nesle aşina değiliz” dizesini değiştirerek

“Filistin’i anlamayan zihniyete aşina değiliz” diyerek şiirini nerede tuttuğunu da ifade ediyor.

“Şehri böyle baştan başa

Bombalayan kimdir desem

Camileri mescitleri

Çarşıları pazarları

Yıkan kimdir sana desem” dizeleriyle Işid terörünü de eleştiriyor.

Kudüs, pek çok şairde olduğu gibi Nurettin Durman’da da önemli bir şehir olarak öne çıkıyor.

“Demek ki gül suyu lazım

Yıkamak için seni

Bunca acı

Nasıl yok olur sonra” dizelerinde Kudüs’e dair bir içleniş görülüyor.

Bir dönem ülke gündemini meşgul eden faili meçhul cinayetler de şairin değindiği konular arasında;

“Asrımızın cinayetleri işte böyle

Yerin kulağı sayesinde ifşa ediliyor artık

Birkaç derin mezar birkaç meçhul mekân

Köprü altı kıyımları asit kuyuları”

İsrail’in Filistin’e yaptığı zulüm pek çok şiirde eleştiriliyor.

“Bunu da yaptın ha lanet olası

Ceberut yüzünü gösterdin demek

Bir daha rezil olduğun görüldü

Bir daha silahsız insan öldürdüğün

Tescillendi dünyanın gözü önünde

Sen fosfor bombası mucidi

Sen çocuk katili”

Soma’da yaşanan maden faciası da şairin hassas yüreğine dokunuyor ve şiirine konu oluyor. Şair yaşanan acıyı şu dizelerle dile getiriyor:

“İnce bir refleks kalmalı akılda dedim

Dışarı çıkmalı şiir temiz hava almalı

Hava almak önemlidir çünkü

Boğulmadan çeşitli gazlar eşliğinde”

15 Temmuz Destanı da şairin işlediği bir başka konu:

“15 Temmuzun akşamında gülüm ey

Solacak mıydın boynunu büküp” diyerek o geceki şehitlerin acısını dile getiriyor.

Haber Kaynak : Dünya Bizim


Anahtar Kelimeler: Nurettin Durman şiirinde yakın tarih

HABERLER